Kaptanpaşa Camii Minaresi ve Kore Şehitleri Anıtı — İskenderun Tarihi Eserleri

Kaptanpaşa Camii Minaresi

İskenderun’un Anitsal mahallesinde yer alan Kaptanpaşa Camii Minaresi, 1864 yılında Kaptan Mehmet Paşa tarafından yaptırılmıştır. Yapı, tek şerefeli, silindirik gövdeli ve tamamen düzgün kesme taştan inşa edilmiş olup klasik üsluptadır. Minarenin şerefe altlığı süslemesiz ve düzdür; gövde kısmında ve külah bölümünde küçük yuvarlak pencereler bulunur. Şerefe korkulukları demirden yapılmıştır. Minarenin gövdesinde orta kısımda silme izleri rastlanmaktadır.

1974 yılında caminin ahşap kısmı yıkılarak, bugünkü hâline göre betonarme ve tek kubbe eklenerek yeniden inşa edilmiştir. Eski taş minareye dokunulmadan, 40 metre yüksekliğinde iki adet ikişer şerefeli minare daha ilave edilmiştir. Ancak bu sonradan yapılan minareler, ortaya çıkan çatlaklar nedeniyle tehlikeli durum arz etmesi sebebiyle Vakıflar Bölge Müdürlüğü’nün yıkım kararıyla 2005 yılı sonuna kadar tamamen yıkılmıştır. Yıkılan minarelerin yerine yeniden bir minare yapılmıştır. 1864 yılından günümüze ulaşan bu caminin sadece eski taş minaresi, tescilli bir tarihi eserdir.

Minarenin bulunduğu cami, 19. yüzyılda inşa edilmiş olup günümüzde de aynı amaçla kullanılmaktadır. Yapı, 1987 yılında M.K.Ü’den Yrd.Doç.Dr. F. Mine Temiz ve Sanat Tarihçisi A.Şahin Akbulut tarafından yapılan güncel gözlemlerle değerlendirilmiştir. Bugünkü sahibi Vakıflar Genel Müdürlüğü’dür ve bakım sorumluluğu da bu kurumdadır. Minarenin cephe durumu orta, bezeme durumu kötü, kurtarma durumu iyi olarak belirtilmiştir.

Kore Şehitleri Anıtı

İskenderun’da bulunan Kore Şehitleri Anıtı, 1950-1953 yılları arasında Kore’de şehit düşen Türk askerlerine ithaf edilmiştir. Anıt, kare planlı bir alt yapı üzerine kare planlı olarak yükselen, taştan malzeme kullanılarak inşa edilmiştir. Üç cephesinde çeşitli yazılar ve kompozisyonlarla oluşturulmuş bir düzenleme bulunmaktadır. Adliye Sarayı’na bakan cephe boş bırakılmıştır.

Atatürk Bulvarı’na bakan cephenin üst bölümünde “İnsanlık ideali uğruna Kore’de savaşan kahraman Mehmetçiğin mukaddes hatırasına” yazısı yer alır. Sol alt kısmında 1950-1953 tarihleri ve şehit Mehmetçiklerin adlarının yazılı olduğu dört ayrı pano, sağ alt bölümde ise “Yurtta Sulh, Cihanda Sulh” yazısı bulunmaktadır. Ulu Cami Caddesi’ne bakan cephesinde, kabartma olarak işlenmiş silah tutan bir asker ve yanında kuş figürüyle barışı temsil eden bir kadın figürü yer almaktadır. Şehit Pamir Caddesi’ne bakan cephesinde ise kucağında çocuğu tutan ve yanında silahını tutan bir kadın figürü ile bir askerin ailesine vedası kabartma olarak işlenmiştir.

Anıt, 1987 yılında M.K.Ü’den Yrd.Doç.Dr. F. Mine Temiz ve Sanat Tarihçisi A.Şahin Akbulut tarafından yapılan güncel gözlemlerle değerlendirilmiştir. Gözlemler, anıtın genel durumunun iyi olduğunu göstermektedir. Anıtın bugünkü sahibi ve bakım sorumlusu belirtilmemiştir. Anıt, 20. yüzyıl mimarisi örneklerinden biridir ve Türk askerlerinin Kore Savaşı’nda gösterdiği fedakârlığı anlatmaktadır.

Bugün neden önemli?

Kaptanpaşa Camii Minaresi ve Kore Şehitleri Anıtı, İskenderun’un tarihi ve kültürel dokusunun önemli parçalarıdır. Minare, 19. yüzyıl mimarisinin örneği olup, şehirdeki cami yapısının gelişimini yansıtır. Anıt ise Türk askerlerinin uluslararası barış çabalarına katkılarını anımsatır ve şehirdeki anıtsal yapıların çeşitliliğini artırır.

Bu yazı, Hatay Kültür Envanteri — İlçeler yayını temel alınarak hazırlanmıştır.