Sezar Gallus Dönemi ve Antakya Ayaklanması – Hatay Tarihi

Konstantin Hanedanı’nın doğu yönetiminde Antakya, M.S. 4. yüzyılda kritik bir rol üstlendi. İmparator Konstantinus’un yeğeni Sezar Gallus’un burada dört yıl boyunca karargâh kurması, hem askeri harekâtlara hem de kentte patlak veren ciddi bir krize sahne oldu.

Konstantinus’un İmparatorluğu Paylaştırması ve Gallus’un Atanması

İmparator Konstantin 22 Mayıs 337 tarihinde İzmit’te hayatını kaybetmeden önce imparatorluğu iki oğlu arasında paylaştırmıştı. Oğulları arasında inanç farklılığı vardı. Konstantinus’un kardeşi Konstans, 350 yılında komutan Magnus Magnentius tarafından öldürüldü. Magnentius batıda kendini imparator ilan etti. Bunun üzerine Antakya’da bulunan İmparator Konstantinus, Sasanilerle barış antlaşması imzaladı. 15 Mart 351 tarihinde doğunun yönetimini yeğeni Sezar Gallus’a bırakarak Roma’ya hareket etti. Roma’da Magnentius’u yakalattı ve öldürttü; böylece batıya da hakim oldu. Bu zafer, devletin doğu yarısının önemini ve gücünü yeniden öne çıkardı. Konstantinus, babasını örnek alarak İstanbul’un Roma ile kanunlar bakımından eşitliğini sağlamaya çalıştı. Bu, eski ve yarı putperest Roma’nın yeni Hıristiyan başkenti tarafından geriye itilmesi anlamına geliyordu.

Sezar Gallus’un Antakya’daki Dört Yılı ve Sasani Zaferi

Dindar bir Hıristiyan olarak bilinen Sezar Gallus, Antakya’da dört yıl kalarak doğuyu buradan yönetti. M.S. 354 yılında Roma ordusu batıda İzavriyalılarla savaşırken Sasaniler Mezopotamya’ya saldırdı. Sınırdaki Roma birlikleri saldırıyı engelledi. Gallus, Antakya’dan büyük bir orduyla doğu sınırına doğru harekete geçti. Sasaniler bu savaşta yenilgiye uğratıldı ve doğu sınırının güvenliği sağlandı. Gallus zaferden sonra Antakya’ya döndü.

Antakya’da Kıtlık, Ayaklanma ve Gallus’un Ölümü

Roma ordusunun Antakya’ya gelmesiyle şehrin nüfusu çok arttı. Artan nüfus ve kurak hava koşulları gıda sıkıntısını tetikledi, gıda fiyatları yükseldi. Durum Sezar Gallus’a bildirildi. Gallus senatoyu toplayarak fiyatların düşürülmesini istedi ancak sonuç alamadı. Ekonomik sıkıntılar içinde kalan Antakya halkı ayaklandı ve ayaklanma sırasında Sezar Gallus’u öldürdü. İmparator Konstantinus olayı öğrenince Antakya’ya geldi. Sezar Gallus’un ölümünden sorumlu olanları tespit ettirdi. Suçlularla birlikte halkı kışkırtan senatörleri mahkemede yargılatıp idam ettirdi.

Bugün neden önemli?

Sezar Gallus’un Antakya’daki yönetimi, 4. yüzyılda kentin hem stratejik hem de ekonomik açıdan taşıdığı ağırlığı gözler önüne serer. Sasani sınırındaki başarılar ile kentteki kıtlık ve ayaklanma arasındaki keskin geçiş, Roma idaresinin karşı karşıya kaldığı zorlukları somut biçimde yansıtır. Bu olaylar, Hatay’ın tarihsel mirasının erken Bizans dönemine ait önemli bir kesitini oluşturur.

Hatay’da Mozaik Yapımı ve Teknikleri: Tarihi ve Güncel Önemi

Bu yazı, Hatay İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü — Hatay Tarihi yayını temel alınarak hazırlanmıştır.