Hatay’da Makrame: Düğüm-Örgü Geleneği

Hatay’ın zengin el sanatları arasında düğüm-örgü olarak da bilinen makrame, asırlardır süren bir geleneğin canlı örneğidir. Bu sanat, eski dönemlerden günümüze uzanan yolculuğunda hem teknik hem de kullanım alanı bakımından önemli değişimler göstermiştir. Bugün Hatay’da Fedva Süner gibi ustaların ellerinde hayat bulmaya devam etmektedir.

Geçmişi

Düğüm-örgü sanatının geçmişi M.Ö. 3000 yıllarına kadar uzanmaktadır. Eski Mısırlılar tarafından yapılan halıların düğümleme yöntemiyle yapıldığı bilinmektedir. Örgü sanatı, 14. yüzyılda Arapların aracılığıyla Avrupa’ya taşınmış, İspanya ve İtalya’da altın çağını yaşamıştır. Bu dönemden itibaren dokuma sanayinden ayrı olarak gelişmeye başlayan makrame, kendi başına bir sanat dalı haline gelmiştir. Osmanlılar döneminde okullara taşınan düğüm-örgü sanatı sürekli değişimler göstererek gelişmiş, 20. yüzyıl başlarında önem kazanmıştır. Ülkemizde 1960’lardan sonra Halk Eğitim Merkezlerinin önayak olmasıyla köylerimize kadar yayılmıştır. Bu çalışmalarda çanta, kemer, gazetelik, şapka, masa örtüsü gibi düşük maliyetli fakat oldukça dayanıklı ürünler üretilmiştir.

Nasıl Yapılır

Makrame, çeşitli düğümleme yöntemleriyle hazırlanır. Bunlar arasında Hazırlık Düğümü, Düz Verev Sarmak, Düz Sarma Dönüşü, Kare Düğüm ve Verev Sarma tekniği öne çıkar. Kare düğümün bitmiş şekli, sanatın temel formlarından birini oluşturur. Bu teknikler sayesinde hem estetik hem de işlevsel parçalar ortaya çıkarılır. Fedva Süner’in atölyesinde bu yöntemlerle çanta, cüzdan, kemer, masa örtüsü takımı gibi ürünler üretilmektedir. Kullanılan malzemelerle eski kumaş ve boncukların geri dönüşümü de sağlanmaktadır.

Hatay’daki Yeri

Hatay’da makrame, yaşayan el sanatları arasında önemli bir yere sahiptir. Fedva Süner, makrame ustası olarak iş yeri olmayan atölyesinde 0536 396 81 80 numaralı telefonla ulaşılabilecek şekilde çalışmalarını sürdürmektedir. Üretilen düğüm-örgü çantalar, cüzdanlar, kemerler ve masa örtü takımları hem günlük kullanıma hem de geleneksel değerlere hitap eder. Bu ürünler, Hatay’ın kültürel mirasını günümüze taşıyan somut örneklerdendir. Aynı zamanda el yapımı düğün aksesuarları ile bağlantılı olarak deniz kabuğu süslemesinden yapılan gelin-damat maketleri de Hatay Uzun Çarşı’da Sevil Albeyoğlu ve Fadiye Albeyoğlu gibi sanatkârlar tarafından hazırlanmaktadır.

Neden Önemli?

Makrame, Hatay’da hem tarihi derinliği hem de pratik kullanım alanıyla kültürel sürekliliği temsil eder. Düğüm teknikleriyle üretilen dayanıklı ürünler, geçmişten bugüne aktarılan bir mirasın somutlaşmış halidir. Bu sanatın yaşatılması, Hatay’ın el sanatları geleneğinin gelecek nesillere taşınmasında kritik rol oynar.

Bu yazı, Hatay İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü — Yaşayan El Sanatları temel alınarak hazırlanmıştır.