Hatay Devleti Dönemi ve Mustafa Kemal Paşa’nın 7. Ordu Komutanlığı

Mustafa Kemal Paşa’nın 7. Ordu Komutanlığı

1917 yılında, Filistin Cephesi’nde Mustafa Kemal Paşa’nın anlaşamadığı Falkenhayn yerine Alman Generali Liman von Sanders, Yıldırım Orduları Komutanlığı’na getirildi. Bu değişiklik, Osmanlı Devleti’nin savaş stratejisi üzerinde önemli etkiler yarattı. Mustafa Kemal Paşa, 7. Ordu Komutanlığı’na atandıktan sonra Halep şehrine gelmiş ve cephenin durumunun ciddi şekilde kötü olduğunu gözlemlemişti. Bu durumun düzeltilmesi için 20 Eylül 1917 tarihinde Başkomutanlığa sunduğu raporda, stratejik çözümler önermiştir. Cephede durum, İngilizlerin bölgedeki askeri egemenliğini güçlendirmesi ve yerel halkı (Arapları ve Musevileri) Türklerden ayırmaya çalışmasıyla daha da kötüleşmişti. İngiltere’nin bu cephedeki baskısı, Fransa’yı harekât yapmaya engel ediyordu. Özellikle 1918 yazında, Alman Ordusu’nun Fransa üzerindeki baskısı, Fransa’nın Suriye bölgesine askeri güç sağlama konusunda sınırlı kalmıştı.

Nablus Muharebesi ve 7. Ordu’nun Direnişi

1918 yılında, General Allenby komutasındaki İngiliz Ordusu, Suriye içlerine ilerlemeye başladı. Bu gelişmeler, Yıldırım Orduları’na bağlı üç ordunun muharibi 25.000’in altına düşmesiyle birlikte gerilimi artırdı. İngilizler, 1918 yaz aylarında taarruz hazırlığı yaparak 200.000 kişilik bir kuvvet topladı ve Yafa’dan Hayfa doğrultusunda uzanan kıyı bölgesinde saldırıya karar verdi. Bu saldırının amacı, Şeria’nın batısındaki Türk Ordularını tamamen imha etmekti. 26 Ağustos 1918’de Halep’ten Nablus’a geçen Mustafa Kemal Paşa, keşifler ve istihbarat sonuçlarına göre düşman taarruzunun başlamak üzere olduğunu tespit etmişti. 19 Eylül sabahı saldırıya geçeceğini tahmin eden Paşa, durumdan Yıldırım Orduları Grubu Komutanı Liman von Sanders’ı haberdar etti, ancak bu uyarı ciddiye alınmadı.

Mustafa Kemal Paşa, 18 Eylül akşamı emrindeki iki kolorduyu komuta eden İsmet Bey ve Ali Fuat Paşa ile telefon görüşmesi yaptı. Kısa süre sonra İngiliz topçu ateşi başladı. İngilizler, on beş dakika süren ani ve şiddetli bir bombardımana girişti, ardından dakikada yüz metre hızla ilerleyen bir baraj ateşi açtı. Böylece Nablus Meydan Muharebesi başladı ve İngilizler 19 Eylül’de taarruza geçti. Mustafa Kemal’in 7. Ordu’su direnirken, gerçek darbe 8. Ordu’ya vuruldu. Türk kuvvetleri, düşman topçu ateşi ve hava akınları nedeniyle büyük kayıplar verdi. İngiliz General Allenby, bu bölgenin tarihin başlangıcından beri kesin sonuçlu savaşlara sahne olduğunu biliyordu. Piyadelerini Türklerin peşine salarken, atlı kuvvetlerini ana çekiliş yolunu kesmek üzere doğuya yöneltti.

Çöküş ve Gerileme

Liman von Sanders, bozgunun büyüklüğünü yirmi dört saat sonra anlayabildi. Nezaret’teki karargahı, geceleyin düşman atlı kuvvetleri tarafından basıldı. Liman von Sanders ve kurmay heyeti, esir düşmekteydi. Allenby’nin atlı kuvvetleri, Türk Ordusunun yanlarını hızla çevirerek çemberi sıkıştırmaktaydı. Mustafa Kemal, sağ ve sol kanattaki ordu kalıntılarıyla bağlantısını mümkün olduğu kadar kesmemeye çalışarak Şeria yönüne çekilmeye karar verdi. Türkler, adım adım düzenli olarak gerileyordu. Yer yer yapılan İngiliz hücumlarına karşı koyuyor, sayıca çok az olmalarına rağmen onları durdurmaya ya da yeniden toparlanmaya zorluyorlardı. Ancak yedek kuvvetleri olmadığı için mevzilerini tutamadılar. Mustafa Kemal, azimli önderliğiyle askerini düşman çemberinden kurtarıp Şeria Nehrinin karşı kıyısına geçirmeyi başardı. 25 Eylül’de Amman kaybedildi ve 30 Eylül’de İngiliz Kuvvetleri Şam’a kadar ilerlemişti.

Bugün neden önemli?

Mustafa Kemal Paşa’nın 7. Ordu Komutanlığı dönemindeki stratejik kararları ve Nablus Muharebesi, Osmanlı Devleti’nin son dönemlerindeki askeri gelişmeleri ve Hatay Devleti’nin kurulmasındaki tarihi bağlamı yansıtır. Bu olaylar, Türkiye’nin bağımsızlık sürecindeki zorlukları ve liderliğin önemini gösterir.

Bu yazı, Hatay Devleti yayını temel alınarak hazırlanmıştır.