Sultan Abdülhamit Camii ve Habib-i Neccar Camii: Antakya’nın Tarihi Anıtları

Sultan Abdülhamit Camii

Antakya’nın Fevzipaşa mahallesinde bulunan Sultan Abdülhamit Camii, kesme taşla inşa edilmiş bir yapıdır. Caminin minaresi, kütlesinden ayrı olarak avlunun köşesinde yer almaktadır. Giriş, caminin son cemaat yerinden yapılmaktadır. Yapı, 1313 h. tarihli bir vakfiye ile bilinmektedir ve Osmanlı dönemine aittir. Cami, uzunlamasına planlı bir yapıya sahiptir. Yeni çatı, aşık mertek üzerine alaturka ve alafranga kiremit kaplama ile oluşturulmuştur. Son cemaat yeri camiye sonradan eklenmiştir. Caminin içi, mihrap ve minberinde oyma, kalem işi boyama gibi herhangi bir süsleme içermez. Cephe durumu orta, iç yapı durumu B, bezeme durumu C, örtü durumu C olarak değerlendirilmiştir. Koruması kötüdür. Caminin kuzey cephesinde bir kapı ve iki tarafında birer pencere bulunmaktadır. Mihrap duvarında ve mihrabın yanlarında birer pencere daha vardır. Pencere ve kapı kanatları ahşaptan yapılmıştır. Cami avlusuna giriş, iki kapı vasıtasıyla sağlanır. Avlunun taş döşemeli alçak duvarla çevrili olduğu belirtilmektedir.

Habib-i Neccar Camii

Kurtuluş Caddesi üzerinde, Kemal Paşa Caddesi ile kesiştiği noktada yer alan Habib-i Neccar Camii, kesme taştan yapılmış bir abidevi yapıdır. Cami, 1285 yılında inşa edilmiştir. Yapının poligonal bir minaresi bulunmaktadır. Camiye iki caddeden giriş yapılmaktadır. Kurtuluş Caddesinde sivri kemerli sağır nişli dikdörtgen çerçeveli ve üç köşesi mukarnaslı kemerli bir kapıdan girilir. Avlusu kesme taş kaplıdır. Kesme taştan 6 sivri kemerli revaklı, 5 sekiz köşeli sütunlu ve mukarnaslı sütun başlıklı, ahşap ve kiremit örtülü son cemaat yeri vardır. Kuzey duvarında 6 yuvarlak kemerli pencere ve giriş kısmının sağında ve solunda sivri kemerli sağır mihrabiye bulunmaktadır. Camiye büyük sivri sağır kemerli taş kapı ve ortasında kitabesi bulunan yuvarlak kemerli bir kapıdan girilir. İki yan mahal büyük sivri kemerli ve çapraz tonozludur. Kubbeye geçişi 4 büyük sivri kemer ve araları büyük pandantifler sağlamaktadır. Dışarıdan kubbe kasnağı onikigen ve 12 pencerelidir. Mihrap dikdörtgen silmeli ve sivri kemerlidir. Sadedir. Mermerden bir kalsik mimberi vardır. Minarenin sağında Habib Neccar, Şemun Safa, solunda Yahya ve Yunus’un türbeleri bulunmaktadır. Cami, Muntazam kesme taştan yapılmış olup, avlusunda 12 küçük sütun üzerine oturan taştan şadırvanı vardır. Cephe durumu B, iç yapı durumu B, bezeme durumu C, örtü durumu A, korunmuşluk durumu iyi olarak değerlendirilmiştir.

Bugün neden önemli?

Sultan Abdülhamit Camii ve Habib-i Neccar Camii, Antakya’nın Osmanlı dönemine ait mimari mirasının önemli örnekleridir. Her iki yapı da tarihi ve kültürel değerlerini korumak için koruma altındadır. Bu camiler, şehrin tarihi dokusunu yansıtan yapılar olarak, gelecek nesillere ulaşması gereken değerlerdir.

Bu yazı, Hatay Kültür Envanteri — Antakya yayını temel alınarak hazırlanmıştır.