Haçlı Seferi ve İstanbul’da Vassallık Yemini – Hatay Tarihi

Haçlı Seferi’nin Başlangıcı ve İstanbul’da Vassallık Yemini

1096 yazından 1097 ilkbaharına kadar Avrupa’dan yola çıkan haçlı askerleri, Balkanlar üzerinden Bizans Devleti arazisine girdi. İlk düzenli haçlı birliği Nisan 1097’de, son birlikler ise Haziran 1097’de İstanbul’a ulaştı. Bu sırada, haçlı ordularının komutanları Toulouse Kontu Raymond dışında, Bizans İmparatoru Aleksios Komnenos’un taleplerini kabul etti. İmparator, haçlılara savaş aletleri ile iaşe maddeleri sağlayarak, ordularının Anadolu’ya geçmesi karşılığında onlara yardım edeceğini belirtti. Haçlı reislerinin İstanbul’da vassallık yemini etmeleri, müşterek hareket etmenin zorunluluğuyla birlikte, şövalyelere bir zillet gibi göründü. Haçlılar, İstanbul’da şehrin zenginliği, sivil elbiseler taşıyan saray asilzadeleri ve zarif hanımlarıyla karşılaştı; bu durum, onlarda aşağılık duygusu uyandırdı. Haçlılar, Avrupa’dan gelmiş olmalarına rağmen, İstanbul’daki dili ve örf adetleri bilmiyordu. Bizanslılar ise, disiplinsiz haçlıların sokak eşkıyalığı yapmalarından rahatsızlık duyuyorlardı. Ancak İmparator, haçlıların Anadolu’ya geçmesiyle İstanbul’un maruz kaldığı tehlikeyi atlatılacağını düşünerek, şartlı olarak haçlılarla birlikte hareket etmeyi arzuluyordu. İmparatorun tek şartı, Bizans Devleti’nin menfaatlerinin Batı’dan gelen şövalyelerin çıkarına feda edilmemesiydi. Bu nedenle, İmparator, haçlıların Anadolu’ya geçmesini sağladı.

İznik Savaşı ve Haçlıların Anadolu’ya Girişleri

1097 Haziran’ın sonlarında, Bizans İmparatoru Aleksios Komnenos’un Anadolu’ya geçirmesini sağladığı ilk düzenli haçlı ordusu, Anadolu Selçuklu Devleti’nin başkenti İznik şehrinin önüne geldi. O sırada Malatya’yı muhasara eden Anadolu Selçuklu Sultanı I. Kılıç Arslan, olayları duyunca kuşatmayı bırakarak İznik’e doğru hareket etti. İznik surlarının önünde, Selçuklu ordusu ile haçlı ordusu karşı karşıya geldi. İki ordunun çarpışmasıyla başlayan savaşta her iki taraf da ağır kayıplar verdi. Haçlı ordusunu yenemeyeceğini anlayan Selçuklu Sultanı, haçlıları dağlık bölgelerde sıkıştırmak amacıyla geri çekildi. Bu durumda, 4 Temmuz 1097 tarihinde İznik şehri haçlılar tarafından ele geçirildi ve Bizans’a teslim edildi. İstanbul’da bulunan Bizans İmparatoru, İznik’in teslim edildiği haberiyle törenler düzenledi.

Haçlıların Yol Güzergâhı ve Kararlar

İznik’ten sonra haçlılar, 1097 Temmuz ayı sonlarında Bizans anayolu boyunca Eskişehir istikametine doğru ilerledi. Eskişehir’den sonra Ağustos ortalarında Konya’ya ulaştılar. Konya’ya gelmeden önceki on üç yıl boyunca şehirde Türk hâkimiyeti vardı. Konya’da birleşen haçlı birliklerinin reisleri, Antakya’ya giderken hangi yolu kullanacaklarını tartıştı. Eski Bizans anayolunu kullanarak Çukurova’ya inmeyi düşündüler, ancak Bizanslı kılavuzlar bu yolu kullanmanın uygun olmadığını vurguladı. Ereğli’nin doğusundan Toros üzerinden Gülek boğazını kullanarak Çukurova’ya varmak doğru yoldu, fakat bu yolda bazı sakıncalar vardı. Çukurova’dan Hatay ili sınırlarındaki Antakya şehrine sefer eden ordu, Amanos sıradağlarını ve Pozantı geçidini geçmek zorundaydı. Bu bölge, önceki yıllarda Bizans-İslâm savunma hattının önemli bir parçasıydı ve İslâm orduları bu yolu kullanarak İstanbul’a akınlar yapmıştı. Haçlılar, Pozantı geçidini geçerek Çukurova’ya ulaşmanın uygun olmadığına karar verdi. Bunun yerine, Maraş’tan geçtikten sonra Amanos geçidi ile Antakya’ya varmak planlandı. Kayseri’den Maraş’a giden yol, Hıristiyanların yaşadığı araziden geçtiği için üstünlük sağlıyordu. Bu yolu seçmek için, Bizanslı kılavuzlar ve Tatikios, haçlıların vassallık yemini eden Tankred’e bu öneriyi sundu.

Bugün neden önemli?

Haçlı Seferi, Bizans İmparatorluğu’nun Anadolu’daki güç kaybını ve haçlı ordularının Osmanlı Devleti’nin kurulmasına yol açan gelişmeleri etkileyen önemli bir dönüm noktasıdır. İstanbul’da yapılan vassallık yemini, Batı ve Doğu arasında siyasi ve askeri ilişkilerin şekillenmesinde önemli bir adım olarak kabul edilir.

Bu yazı, Hatay Tarihi yayını temel alınarak hazırlanmıştır.