Hatay Devleti Dönemi: Yeni Mecmua Dergisi ve Kültürel Direniş
Yeni Mecmua: Hatay Türklerinin İlk Türkçe Dergisi
15 Mayıs 1928 tarihinde Antakya’da, Türk gençlerinden Şükrü Balcı tarafından kurulan Yeni Mecmua, Hatay Türklerinin ilk Türkçe mecmuasıdır. On beş günde bir çıkan dergi, 19×27 boyutunda ve 12 sayfa olarak basılmıştır. Eski harflerle yayımlanan dergi, 1930 yılına kadar faal bir yayın hayatına sahip olmuştur. Yayıncısı Şükrü Fehmi (Balcı), 1926 yılında Ahmet Sırrı ve diğer arkadaşlarıyla birlikte Antakya’da Gençspor Kulübü’nü kurmuş ve Türk gençlerini bir araya getirmek için bir kültürel merkez oluşturmuştur. Yeni Mecmua, Hatay’ın Türk oluşunu savunmak amacıyla kurulmuş olup, ilk Türkçe yayın ve ilk dergi olarak kabul edilir.
Derginin ilk sayısında, çıkış gayesinin Batı’yı Doğu’ya hikaye etmek, içtimai yenilik fikirlerini takip etmek, yaşam değişikliklerini gerçek çerçevede okuyucuya sunmak, Şark’ın edebiyatını ve unutulmuş değerli figürlerini incelemek, ancak tek kaynağın batılı eserlerin özellikle Fransız edebiyatının olması gerektiği belirtilmiştir. Bu dergi, Fransızlara karşı kurulan Türk Halk Grubu’nun çekirdeği haline gelmiş ve Hatay mücadelesinin belli bir yön kazanmasına katkı sağlamıştır.
Yazılım ve Etkinlikler
Yeni Mecmua’nın yazı kadrosunda, Hatay meselesinin çözümü için çaba gösteren birçok münevver yer almıştır. Derginin kurulmasında izin dilekçesinde sadece dört kişi yer almıştır: Şükrü Fehmi (Balcı) ve Dr. Abdurrahman Melek, Hatay davasının en önemli kahramanları ve yakın dostları. Diğer yazarlar arasında Hikmet Çinçin (Şakacı), Vedi Münir (Karabay), Ahmet Sırrı (Hocaoğlu), Nafi Miski, Yahyazade Asaf, Mahmut Ali, Cevri Civelek, Mihrinisa Çinçin (Aysel), Emin Asım, Azmiye Asım, Cemil Süleyman, Bekir Sıtkı (Kunt), Cemil Bahadırlı, Lami Cankat, Firuz Hanzad ve Şükrü Oğuz bulunmaktadır.
Dergi, 1928’den itibaren iki sene boyunca yayınlanmıştır. Bu süre içinde, Dr. Abdurrahman Melek’in başyazıları gibi önemli metinler yayımlanmıştır. 15 Şubat 1929 tarihli ondokuzuncu sayısında yayımlanan başyazı, “Medenî Teşkilat ve Kulüpler” başlığıyla, memleketin medenî seviyesinin yalnızca binalar ve caddelerle ölçülemediğini, aynı zamanda mektepler, hastaneler, mülakat vasıtaları, iktisadi ve içtimai müesseselerle ölçülebileceğini vurgulamıştır. Kulüplerin, siyasi ve gayri siyasi amaçlarla kurulmuş olup, ferdi hareketlerin yerini alacak, ortak hedeflere yönelik hareketlerin temin edilmesinde etkili olabileceğini belirtmiştir.
Bugün neden önemli?
Yeni Mecmua, Hatay’ın Türk kimliğinin savunulmasında önemli bir kültür aracı olarak tarihe geçmiştir. Dergi, Türk gençlerinin bilinçlenmesi ve toplumsal birlik içinde hareket etmesi için bir platform sağlamıştır. Bugün, Hatay’ın kültürel mirasının bir parçası olarak kabul edilir ve 1928-1930 yılları arasındaki siyasi ve kültürel direnişin bir belgesi olarak değerlendirilir.
Bu yazı, Hatay Devleti yayını temel alınarak hazırlanmıştır.
Sıkça Sorulan Sorular
Yeni Mecmua dergisi ne zaman kuruldu?
Yeni Mecmua dergisi 15 Mayıs 1928 tarihinde Antakya'da kurulmuştur.
Yeni Mecmua'nın yayın süresi ne kadardı?
Yeni Mecmua, 1928'den 1930 yılına kadar yayın hayatına devam etmiştir.
Yeni Mecmua'nın kurucuları kimlerdi?
Yeni Mecmua'nın kurucuları arasında Şükrü Balcı, Şükrü Fehmi (Balcı) ve Dr. Abdurrahman Melek bulunmaktadır.
Yeni Mecmua'nın ilk sayısında ne gibi amaçlar belirtilmişti?
İlk sayısında, Batı’yı Doğu’ya hikaye etmek, içtimai yenilik fikirlerini takip etmek, yaşam değişikliklerini gerçek çerçevede sunmak, Şark’ın edebiyatını incelemek ve tek kaynağın batılı eserlerin özellikle Fransız edebiyatının olması gerektiği belirtilmiştir.