Hatay Devleti Dönemi: Kuzey Hatay ve Nur Dağları Yöresi Direnişi

Bölgedeki Direnişler

Hatay Devleti dönemi öncesindeki direniş hareketleri, 1918 sonlarından itibaren bölgedeki Türk halkının Fransız ve İngiliz işgal güçlerine karşı gösterdiği direnişle şekillenmiştir. Bu direnişler, üç ana grupta toplanmıştır: Kuzey Hatay ve Nur Dağları Yöresi (Dörtyol ve Hassa), Amik Ovası ve Kürt Dağı Yöresi (Reyhanlı), ve Antakya ile Kuseyr yöresi. Bu yazı, özellikle Kuzey Hatay ve Nur Dağları Yöresi’ndeki direnişleri odak alır.

Kuzey Hatay ve Nur Dağları Yöresi Direnişi

Kuzey Hatay ve Nur Dağları Yöresi’ndeki direniş, Dörtyol’da gerçekleşen İlk Kurşun olayıyla başlamıştır. O dönemde Dörtyol çevresinde zulümden bıkan, ancak sığınacak bir merci bulamayan Türklerin çoğu silah temin ederek dağa çıkarak çetelere katılmıştır. Bu çetelerden en ünlü ve güçlüsü, Eylül 1919 başında Dörtyol’un Rabat köyü arkasındaki dağlarda, takviyeli ve tam donanımlı İngiliz ve Fransız birliklerine karşı kahramanca savaşıp, onlara önemli kayıplar verdirdiği Kara Hasan çetesidir. Kara Hasan çetesinin ardından, Dedebeyzade Hakkı Bey ve arkadaşları da silahlı mücadeleye başlamıştır. Kısa süre içinde bu mücadeleye daha küçük gruplar halinde başka çeteler de katılmıştır.

Antakya ve Kuseyr Yöresi Direnişi

Antakya ve Kuseyr yöresinde, Hocazade Yüzbaşı Asım Bey ve Dedebeyzade Hakkı Bey, Eylül 1919’da Halep’e giderek cephane ve silah yardımı temin etmiş ve bu sayede Antakya ve Kuseyr’de çete teşkilatı kurmuşlardır. Kasım 1919’da Kuseyr’de görünen çeteciler, civar köyleri dolaşarak halkı işgalcilere karşı mücadele etmeye davet etmeye başlamıştır. Fransızlar, çetecilerin faaliyetlerinin artması üzerine Antakya’dan 200 kişilik bir kuvvet göndererek Şumracık köyünden Kuseyr’e ilerlemiştir. Ancak çeteciler, Cidalli mevkiine ulaştıklarında hemen harekete geçerek Fransız kuvvetlerine saldırmış ve büyük bir zafer kazanmıştır. Bu zaferden sonra Antakya ve Kuseyr mıntıkasında silahlı mücadele dönemi başlamıştır.

Fransızlar, çetecilerin yakınlarını tutuklayıp Antakya’da bulunan hükümet konağındaki hapishaneye kapatmaya başlamışlardır. Bu durum üzerine Yüzbaşı Asım Bey liderliğindeki yerel kuvvetler, 13 Mart 1920 Cuma günü Antakya’ya girerek Fransızlara bir baskın düzenlemiştir. Kuvvetler, hükümet konağındaki hapishaneyi basarak tutukluları serbest bırakmış ve şehirde sekiz saat kaldıktan sonra tekrar dağlara çekilmişlerdir. Bu baskının başarıyla sonuçlanması, yerel kuvvetlerin prestijini artırmıştır.

Bugün neden önemli?

Bu direniş hareketleri, Hatay’ın milli mücadele sürecinde önemli bir rol oynamış ve bölgenin Türk kimliğinin korunmasında temel atılmıştır. Bu mücadeleler, Hatay Devleti’nin kurulmasında ve bölgesel direnişin devam etmesinde önemli bir dönüm noktası olmuştur.

Bu yazı, Hatay Devleti yayını temel alınarak hazırlanmıştır.