Antakya ve Emevi Devleti’nin Bizans Seferleri

Antakya, Emevi Devleti döneminde Bizans’a karşı yapılan seferlerde önemli bir stratejik merkez olmuştur. 680 yılında Yezid b. Muaviye’nin halife olarak kabul edilmemesiyle başlayan iç karışıklıklar, Antakya’yı da etkilemiştir. Yezid b. Muaviye’nin 683’te ölümünden kısa süre sonra, Şam bölgesindeki iç savaşlar, Bizans İmparatoru IV. Konstantinus’un sulhü bozmasına yol açmış ve Emevileri Maraş’ı terk etmeye zorlamıştır. Bu durum, Emevi Devleti’nin dış politikasında önemli bir dönüm noktası olmuştur.

Emevi Devleti’nin Bizans Seferi

Emevi Halifesi Abdulmelik b. Mervan, iç karışıklıkları sona erdirdikten sonra Bizans’a karşı bir sefer düzenlemeye karar vermiştir. Şam’da büyük bir ordu toplamış ve Hicaz, Yemen, Mısır ve Irak valilerinden askerleriyle birlikte Şam’a gelmelerini istemiştir. Bu ordunun komutası Mesleme b. Abdulmelik’e verilmiştir. Emevi ordusu, Sebastopolis’e (Sulusaray) yürüyen Bizans ordusuna karşı 693 yılında Sebastea (Sivas) ve bu iki şehir arasında kalan bölgede karşılaşmıştır. Bu savaşta, Emeviler tarafından serbest bırakılmaları vaat edilen Slav askerler, Emevi ordusuna katılmış ve II. Iustinianos’un ağır bir mağlubiyete uğramasına neden olmuştur.

Slavların Antakya Bölgesine İskânı

Slavların Emevi ordusuna katılmasıyla birlikte, Emevilerin tarafına geçen yaklaşık 7000 Slav, Antakya bölgesinde iskân edilmiştir. Bu grup, daha sonraki savaşlarda Müslümanlarla birlikte Bizans’a karşı savaşmıştır. Bu iskan, Antakya’nın stratejik önemini artırmış ve bölgede yeni bir askeri ve kültürel dinamik oluşturmuştur.

İstanbul Kuşatması ve Misis Kalesi

Halife Ömer b. Abdulaziz, İslam ordusunun İstanbul surları önünde yaklaşık bir yıl süren kuşatmasından sonra, orduyu geri çekmesini emretmiştir. Bu karar, ordunun çok yıpranması nedeniyledir. Halife Ömer b. Abdulaziz, Misis’e gelindiğinde, Abdulmelik b. Mervan’ın yaptırdığı kaleyi görmüştür. Bu kaleye her yıl Antakya’dan kale muhafızları gelir ve kışı geçirdikten sonra geri dönerlerdi; bu sayı bin beş yüz ile iki bin arasındaydı. Halife, Bizanslıların bu bölgeyi muhasara etmesinden dolayı Misis kalesini ve Antakya ile el-Massisa arasındaki kaleleri yıktırmak istedi. Ancak, Emevi Devleti’nde ileri gelen devlet adamları, Misis’in İslâm memleketlerinin müdafaası için gerekli olduğunu ve kale yıkılırsa Bizans’ın Antakya’ya kadar gelebileceğini belirttiğinden dolayı, halife bu fikrinden vazgeçmiştir.

Bizans’ın Antakya’ya Saldırısı

Emevi ordusu, Bizans’a karşı savunmasını güçlendirirken, Bizans donanması H.100/M.719 yılında Lazkiye ve Antakya’ya saldırmıştır. Bu saldırı sonucunda, iki şehir tahrip edilmiş ve birçok Müslüman esir edilmiştir. Halife, Antakya surlarının yeniden inşa edilmesini emretmiş ve esir edilen Müslümanları fidyelerini ödeyerek kurtarmıştır. Bu olaylar, Antakya’nın Emevi Devleti döneminde hem savunma hem de stratejik önem taşıdığını göstermektedir.

Bugün neden önemli?

Antakya’nın Emevi Devleti dönemindeki tarihi olayları, bölgenin geçmişteki askeri ve siyasi önemini vurgulamaktadır. Bu süreçte yaşanan savaşlar ve iskan politikaları, Hatay’ın kültürel ve tarihi dokusunun gelişiminde önemli bir rol oynamıştır.

Bu yazı, Hatay Tarihi yayını temel alınarak hazırlanmıştır.